Bạn muốn nhận thông báo có tin tức từ Gia đình Việt nam? Đăng ký tại đây
Nhận thông báo tin tức từ GĐVN.

Gia đình Việt Nam

Khi luật sư làm thơ

Khi anh cố ý dùng ngôn ngữ luật trong thơ thì hóa ra nó lại là thơ nhất trong ngôn ngữ tình. Lúc đó ông luật sư đã không còn là luật sư mà trở thành người đang quá yêu

Tôi thực sự hầu như không biết gì nhiều về Bùi Trọng Hiển. “Hồi xưa” – nghĩa là từ lâu lắm, tận trước 1975 - tôi có quen biết và mến mộ Bùi Văn Cang, một anh chàng làm thơ khá nổi danh trong lứa học trò Quảng Ngãi (và đến nay thì anh là một nhà thơ quen biết, thuộc Hội Văn học nghệ thuật tỉnh nhà), không ngờ gần đây tôi gặp Bùi Trọng Hiển là em ruột của anh, đưa thơ cho tôi đọc.

Tôi có chút xao động, hỏi Hiển đang làm gì, anh bảo, đang làm luật sư.

- Luật sư mà làm thơ?

- Thì anh cứ đọc giúp. Thơ là của mọi nhà mà.

Và tôi đã đọc thơ của Hiển, một luật sư.

Ta gặp em như được báu vật

Và không biết để đâu cho khỏi mất

Đành nuốt trọn vào tim… 

Câu chữ “luật lệ” thiệt, nhưng thấm. Gãy gọn như văn bản, mà ý tứ. Ý tứ mà “bốc”.

Nói về rượu, luật sư viết:    

Chén đầu uống với vô danh

Chén hai uống với trăng xanh mơ màng

Chén ba uống với mênh mang

Đất trời giông gió thế gian bụi mờ

Tôi bỡ ngỡ với chữ “vô danh” trong câu thơ đầu và bị lay động bởi cụm chữ “thế gian bụi mờ” trong câu thơ 4. Uống với vô danh và uống với thế gian bụi mờ là tôi ngờ rằng người uống không say, hoặc nữa có say cũng không mù mịt, anh ta vẫn gọi đúng tên “đối tượng” , mặc dù đối tượng đó là vô danh, là thế gian bụi mờ. Luật sư có khác! Anh đã thấy được “ai” cũng là một “thân phận” trong án tòa kiếp sống, chốn trần gian, cõi vũ trụ. Đó tình cờ là một cái nhìn thấu thị, toàn triệt, gần với cái nhìn của các đạo sư hay triết gia.

 khi-luat-su-lam-tho-giadinhvietnam.com 1

Luật sư Bùi Trọng Hiển hiện đang hành nghề luật sư ở Sài Gòn. Anh là luật sư chuyên  bào chữa miễn phí cho người nghèo

Cả khi anh say thật, hoặc yêu quá hóa say mà nghiêng ngả, thì trong cái nghiêng đó vẫn có “luật” của nó, hệ quả của nó:

Nghiêng trời nhỏ xuống giọt mưa

Nghiêng đời rụng xuống duyên xưa phận người

Nghiêng tôi rơi nửa nụ cười

Nghiêng em rót lệ gọi mời trăm năm

Nụ cười của người đàn ông và giọt lệ của người phụ nữ có gì tương tác với nhau không? Tôi nghĩ là có, có nhiều. Nhưng vì thơ của một luật sư có vẻ tỏ ra kiệm chữ, kiệm hình nên trở thành giọng điệu gắt gỏng. Gắt gỏng mà bỏng cháy bên trong. Y hệt một lời phán quyết nặng nề, thực ra đều là kết tinh đau đáu của bao nỗi niềm đã tỏ tường, minh định.
Thì đây, có lần anh nói rõ về tình yêu:

Anh sẽ mở một phiên tòa hình sự

Xét xử em vì tội cướp hồn anh

Và tuyên em hai vạn chín ngày đủ

Phải chịu án tù trong trái tim xinh

***

Anh không cho em được hưởng án treo

Vì như thế em sẽ được tại ngoại

Và trại giam sẽ lạnh lùng trống trải

Bởi Ngục - Tim không thể thiếu một người

***

Anh giam em trong trái tim Ngục Ái

Chung thân trọn đời trong Lâu đài Hoa

Nơi có hai giám thị trai và gái

Là hoàng tử và công chúa chúng ta

***

Anh sẽ tuyên một bản án bằng thơ

Thuật ngữ pháp lý là ngôn ngữ thơ

Thời gian thụ hình - Tình yêu thử thách

Mỗi năm tù qui đổi một năm yêu

***

Anh tuyên em không được yêu ai tất

Dẫu là tình nhân xuất hiện trong mơ

Em chỉ được yêu một người duy nhất

Đấy là anh, chàng Thẩm phán yêu thơ

***

Anh tuyên em làm vợ suốt đời anh

Cùng là tù nhân của Nhà Giam Tình Ái

Thành một đôi, xích vào nhau mãi mãi

Được mất, vui buồn, sướng khổ…cùng chia.

Khi anh cố ý dùng ngôn ngữ luật trong thơ thì hóa ra nó lại là thơ nhất trong ngôn ngữ tình. Lúc đó ông luật sư đã không còn là luật sư mà trở thành một người đang quá yêu, tệ hơn, đó là một kẻ si tình ngây dại đứng đằng xa mọi luật lệ người đời.

 khi-luat-su-lam-tho-giadinhvietnam.com 2

Tập thơ "Vầng trăng xanh cõi mộng" của Luật sư Bùi Trọng Hiển do NXB Hội Nhà văn xuất bản mới đây.

Tôi thích những câu chữ khá trần trụi đến độ tỉnh rụi của thơ Bùi Trọng Hiển, như trường hợp này. Rất lắm khi chất tỉnh rụi trong ngôn ngữ tạo nên chất thơ trong thi pháp. Và đó dường như là cái tạng cần được phát huy trong thơ Hiển. Nó tạo ấn tượng, lấn lướt những bài thơ có câu chữ mềm mại chiếm số nhiều trong  tập thơ này.

Thật thế. Như bài thơ dưới đây chữ nghĩa “thật thà” song vượt lên chất văn bản của luật và tiếp cận chất trữ tình của thơ:

Thuở ấy, tôi chàng trai mười sáu

Yêu thơ, nên bày đặt làm thơ

Mê nhạc, nên thường hay đàn hát

Thương ai mà có lúc thẫn thờ...

***

Tối tối, bạn bè thường xúm vô

Gảy đàn, hát xướng với ngâm nga

Mỗi đứa góp vui đôi ba giọng

Nhạc tình, nhạc Trịnh với nhạc Ngô...

***

Vài đứa ngâm thơ giọng vịt khàn

Xuân Diệu, Nguyễn Bính với Lan Viên

Hết ngâm lại hát, rồi tán chuyện

Mỗi tối một nhà cứ luân phiên...

***

Bây giờ mỗi đứa một nơi xa

Thi thoảng gặp nhau nhắc chuyện qua

Ngày xưa thường ôm đàn ca hát

Nghêu ngao ngoài phố dưới trăng tà...

Những hoài niệm này cần được lưu giữ trong hành trình đời người, vì lẽ, nó không chỉ giữ chất người trong luật đời, nó còn làm nên chất thơ trong trong cõi bụi.

Nhà thơ Đoàn Thượng Vị